Eğer projelerinizin bazı bölümlerini evde kaydetmeyi düşünüyorsanız; HOME STUDIO bölümümüz size yardıma hazır! Ayrıca, sitemizdeki formu doldurarak ya da telefonla sorularınızı bize iletirseniz, yanıtlamaya çalışırız...

Kayıda gerçekten hazır mısınız?

Home Studio için Ön Hazırlık
Pahalı olmayan bilgisayar destekli kayıt sistemleri geliştirildiğinden beri home recording (evde kayıt) patlaması yaşanıyor. Teknik (akustik ve elektronik) dezavantajlarına rağmen ekonomik açıdan düşünüldüğünde, home recording müzisyenler için günümüzün vazgeçilmez parçası. Her geçen gün bir çok yeni albümün evde biten bölümleriyle ilgili hikayeler duymaktayız.

Ne yazık ki, evde başlayıp, profesyonel stüdyolarda bitirilen projelerde sık sık çok ciddi sorunlarla karşılaşıyoruz. Bunlar genelde; oda akustiğinin bozukluğundan kaynaklanan yanlış duyumlu kayıtlar, format sorunları, audio transfer sorunları, senkronize sorunları vb. Ev şartlarında bu sorunları tamamen ortadan kaldıramasanız da, alacağınız basit önlemlerle en azından azaltmanız mümkün.

Kayıt yaptığınız odada, yakın dinleme hoparlörleri 1,5 metre civarında, simetrik olarak (mümkünse tahta bir zemine) yerleşmiş olmalı ve otururken kulak hizanıza gelmelidir. 
Eğer arkanızdaki duvar çok yakınsa kitaplık gibi eşyayı oraya çekerek, doğal ve ucuz bir diffuser (ses dağıtıcı ve kırıcı) sahibi olabilirsiniz. Ayrıca kalın süngerli veya minderli koltuklar da sesin dönüşünü engelleyen iyi birer "bas trap" görevi görürler.

SIKÇA SORULAN SORULAR
Bu bölüme soru iletmek istiyorsanız, lütfen sitemizdeki formu doldurunuz.

Ev stüdyom için neler almalıyım?
Öncelikle yüksek performanslı (hızlı CPU'lu, yüksek RAM'li) bir PC. Latency Time'ı düşük, iyi bir ses kartı, iyi bir sequencer programı; dinleme kabinleri ve müziğinizi yaptığınız enstrüman(lar) için kablo vb.donanım.

Dinlemeyi kulaklıktan mı, yoksa hoparlörlerden mi yapmalıyım?
Hoparlörler uzun süreli dinlemeler için uygun olmakla beraber, yanlış oda akustiğinde hatalı miksaja sebep olabilirler; böyle durumlar için closed type (kapalı tip) bir kulaklık daha uygun olacaktır. Fakat profesyonel bir sonuç için doğru oda, doğru hoparlör gerekir!

Ses kartım ne olmalı?
Öncelik en az 16 bit ses kaydını destekleyen, kullanacağınız sequencer programına uygun sürücüleri destekleyen (ASIO 2, GSIF, vb.) kaliteli bir ses kartı edinmelisiniz. Senkronizasyon problemleri yaşamamanız için "Latency time" değerinin de mümkün olduğunca düşük olması gerekir.

Bit Depth ve Sample Rate nedir? 
Bit depth (bit derinliği) ses kaydı için kullanacağınız bit miktarı anlamına gelir. Yani, ses dalgasını bir an için dondurup dikey bir kesit aldığınızı düşünün; bit derinliği bu kesit boyunca sahip olduğunuz "volume level" yani "ses düzeyi" sayısıdır. 16 bit kaydedilmiş bir ses dosyasında en fazla 65.536 düzeye sahipken, 24 bit kayıtta bu 16.777.216'ya çıkar. Bit derinliği, bir başka deyişle kaydedilen sesin dikey çözünürlüğü demektir.

Yatay çözünürlüğe karşılık gelen "Sample rate" ("örnek sayısı") ise, sesin 1 saniyedeki örneklenme sayısıdır. "Red Book" standardında kaydedilmiş bir "Audio CD" için bu oran 44.1 kHz'dir; yani saniyede 44.100 dilim. Dolayısıyla 48 kHz'de 48.000, 96 kHz'de ise 96.000 dilim mevcuttur.

Kayıtlarım 24 bit mi olmalı?
"Bit depth" ve "sample rate" konusunda günümüz ses kartlarında çeşitli seçenekler mevcuttur.
Hangisinin seçileceği ise tamamen nesnel ölçütlere dayanmaktadır. Gerçekte, 24 bit/96 kHz kaydedilmiş bir şarkının 16/44.1'e göre "ne kadar daha iyi" olduğunu söylemek pek mümkün değildir. Yani, ses çözünürlüğünü 250 kat artırmak, sesin kalitesini de 250 kat artırmaz. Hatta 2 kat artırdığı bile söylenemez. Genelleme yapacak olursak, kulağınız MP3 ile wave dosya arasındaki farkı algılayabiliyorsa, 16 bit-24 bit kayıtlar arasındaki farkı da algılayabilir.

Hangi "Sample Rate?"
"Sample rate" konusunu ele alırken, "Nyquist Kuramı" adıyla bilinen kurama da değinelim. Bu kurama göre; dijital bir ses kaydında, gerçekte yaratılan en üst frekans, kullanılan örnek miktarının yaklaşık yarısına eşittir. Yani, 44.1 kHz örneklenmiş bir kayıtta üretilen en üst frekans 22 kHz civarında olacaktır. (Bu da aslında, normal bir insan kulağının algılayabileceğinden 2 kHz fazladır :))

Ancak işin bir başka yönü daha var! Dijital ses cihazları ortaya çıktığından beri, müzik tutkunları sıklıkla, eski vinyl plakların ve analog sistemlerin tadını hâlâ alamadıklarını iddia ederler. Bu tamamen yanılsama da olabilir. İyi bir analog müzik sisteminin çıkışı ortalama 50 kHz olarak ölçülmektedir; yani insan kulağının algılayabileceği maksimum frekansın yaklaşık iki katı! Bir kurama göre, bu mevcut ses enerjisinin, kulağımızın algılayamadığı bir frekans alanında olan kısmının, duyabildiğimiz alan üzerinde (özellikle alçak frekanslarda) etkisi bulunmaktadır. Nyquist kuramına geri dönecek olursak, 96 kHz kaydedilmiş bir sesin üreteceği maksimum frekans 48 kHz civarında olacaktır. Bu da analog müzik sistemlerinin ürettiği miktara oldukça yakın bir orandır!

Sonuç olarak, bazıları "Sonunda ürünüm Audio CD olacak, yani en fazla 16 bit/44.1 kHz;  daha yüksek çözünürlükte kaydetmeme gerek yok" derken, bazıları yine de track'leri daha yüksek çözünürlükte kaydedip nihai indigemede 16 bit/44.1 kHz'e çevirmenin daha sağlıklı olduğunu iddia etmektedir. Burada seçim tamamen nesnel algınıza kalmış; bizce en iyi yargıyı sahip olduğunuz ölçüm cihazının, yani kulağınız verecektir :) Bir de mevcut sisteminiz... "Bit depth" ve "sample rate" seçimleriniz bilgisayarınızın performansını, özellikle de kullanılacak hard-disk alanını yakından ilgilendirmektedir. Aşağıda, bu seçimlere karşılık kullanılacak yaklaşık depolama alanını gösteren bir tablo bulacaksınız: